tag:blogger.com,1999:blog-140491472009-02-21T01:53:01.392-08:00Hashemhttp://www.blogger.com/profile/11855287190523295313noreply@blogger.comBlogger3125tag:blogger.com,1999:blog-14049147.post-1121264665936844552005-07-13T07:22:00.000-07:002005-07-16T20:39:04.483-07:00<div align="right">کلمه های یک شعارم<br />که زار می زند روی دیوار<br />چونان که خرچنگ می زند<br />قور با همه ی "ق" های جهان<br />همه ی "ق" های جهان<br />ابتدای قشنگی ات را قد نمی دهند<br />الکل بردار و جنازه های مرا از روی دیوارهای شهر پاک کن<br />الکل بردار و مست کن و زنانگی ات را به رخ بکش<br />با همه ی "ق" های جهان<br />قشنگی دست هات را به رخ دیوارها بکش و پاکم کن<br />نم نم الکل بزن و کم کم پاکم کن<br />من<br />کلمه های یک شعارم<br />که به رنگ فحش<br />از دهان اسپری پریده ام بیرون</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/14049147-112126466593684455?l=baroun58.blogspot.com'/></div>Hashemhttp://www.blogger.com/profile/11855287190523295313noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-14049147.post-1120042668063120102005-06-29T03:53:00.000-07:002005-06-29T03:57:48.066-07:00<div align="right">"<span style="font-family:arial;">محمد علی بهمنی". این نام مرا هماره به دنیای صاف و صمیمی شاعری دریایی رهنمون می کند که نامش با غزل گر خورده است و اگر بی رو در بایستی کارنامه اش را مرور کنی،نه دلت می خواهد شاعری سپید سرا بخوانی اش و نه حتا دلت می خواهد بهمنی ترانه سرا لقبش بدهی.او غزلسراست ، یک غزلسرای تمام عیار.<br />با این همه وی در عالم غزل به جهان امروز بی توجه نیست و غزلسرای نسلی است که سعی دارد خود را به رودخانه ی پر آب "نیما" متصل سازد که این رودخانه وصل به دریاست و دریا مخاطب بهمنی است:<br /><br />دریا و من چقدر شبیه ایم اگر چه باز<br />من سخت بیقرارم و او بیقرار نیست<br />با او چه خوب می شود از حال خویش گفت<br />دریا که از اهالی این روزگار نیست<br /><br /> "گاهی دلم برای خودم تنگ می شود-ص156"<br />***<br />در بررسی کارهای بهمنی غزلسرا،بیش از همه به تاثیر آرای نیما در باب غزل بر اشعار وی برمی خوریم.اگر چه بهمنی در پیشانی نوشت " گاهی دلم برای خودم تنگ می شود " غزل در روزگار ما خصوصن پس از نیما را بیشتر شبیه به لجبازی می داند (گاهی دلم ... – ص9) اما صراحتا در غزل نخست همین دفتر ، غزل خویش را متاثر از عصر نیما می داند:<br /><br />اینک آن طفل گریزان دبستان غزل<br /> بازگشته است صمیمانه به دامان غزل<br />چتر نیماست به سر دارد و می بالد لیک<br />عطشی می کشدش از پی باران غزل<br /> گاهی دلم ... – ص 13<br /><br />یا در غزلی دیگر ، در مقابل فرم کلاسیک غزل به مثابه ی جسم ، محتوای کارش را به مثابه ی روح ، نیمایی می داند:<br /><br />جسمم غزل است اما روحم همه نیمایی است<br />در آینه ی تلفیق این چهره تماشایی است<br /> گاهی دلم ... &shy;– ص15<br />***<br />بهمنی شاعر " من " ها و " زبان حال ها" ست. شعر وی ، شعری برآمده از تجربه های اوست و اگر در دفتر گاهی دلم برای خودم تنگ می شود، اکثریت قریب به اتفاق شعرها ، راوی اول شخص دارند، به همین دلیل است که وی ، خواهان ارائه ی تجربیات شخصی خویش در قالب شعر است. اگر چه گاهی به نظر می رسد، " من " شعر بهمنی ، منی محدود و منفرد است:<br /><br />گاهی چنان بدم که مبادا ببینی ام<br />حتا اگر به دیده ی رویا ببینی ام<br />من صورتم به صورت شعرم شبیه نیست<br />بر این گمان مباش که زیبا ببینی ام<br /> شاعر شنیدنی است – ص257<br /><br />اما بلافاصله با آوردن بیتی عمیق تر و مضمونی وسیع تر ، من درونی شعر را توسعه می بخشد، تا آنجا که من و شمای مخاطب به راحتی می توانیم خویش را در ضمیر اول شخص شعر شریک کنیم :<br /><br />شاعر شنیدنی است ولی میل میل توست<br />آماده ای که بشنوی ام یا ببینی ام<br /> شاعر شنیدنی است – ص258<br /><br />این رویکرد شاعر ، از وی فردی اجتماعی و شاعری متعهد به آرمان های مشترک جامعه می سازد و این تفکر در غزل های او نمود خاصی می یابد :<br /><br />امسال نیز یکسره سهم شما بهار<br />ما را در این زمینه چه کاری است با بهار<br />از پشت شیشه های کدر – مات مانده ام<br />کاین باغ رنگ کار خزان است با بهار<br /> شاعر شنیدنی است – ص233<br /><br />البته بهمنی خود نیز به " من " ها در شعرش نگاهی خاص دارد:<br /><br />های ... ای آیینه! تصویرم مکن<br />آنچه می خواهد " من " پیرم مکن<br />های ... ای آیینه! حاشا کن مرا<br /> گم کن و آزاد پیدا کن مرا<br /> شاعر شنیدنی است – ص210<br /><br />دقیقا پس از همین اشاره به من است که به تفاوت " من " های گونه گون عالم شاعری و حتا بشری اشاره دارد و سعی می کند این مفهوم را در شعرش نیز دنبال کند :<br /><br />با " من " دریایی من موج باش<br />در حضیض من – هوای اوج باش<br />می توانی – می توانی – " آن " من<br />بازگردانی " من " انسان من<br /> شاعر شنیدنی است – ص210<br /><br />حاصل این شناخت چیست ؟ به نظر می رسد حاصل این شناخت بیش از همه تلاش بهمنی است برای تصویر کردن مفاهیم بشری و انسانی اصیل در شعرهایش . وی از آنجا که من فردی و من اجتماعی و من بشری را می شناسد ، سعی می کند شعری " توسعه یافته " در مفهوم و محتوا ارائه دهد و به همین دلیل است که در شعرهایش من و مای فردی و اجتماعی را به من و مای انسانی و بشری توسعه می دهد :<br /><br />شیخ ما دیری ست شب ها با چراغ<br /> دیگر از انسان نمی گیرد سراغ<br />الفتی تا ما چراغ او شویم<br /> خانه در خانه سراغ او شویم<br /> شاعر شنیدنی است – ص211<br /> <br />رویکرد به مسایل عام بشری ، البته بهمنی را از نگاه به جامعه ای که در آن زندگی می کند باز نمی دارد، مثلا جنگ یکی از مسایل عمده ی جامعه ی ما در سالیان گذشته و خصوصن دهه ی 60 - زمان بالندگی و شهرگی شعر بهمنی - بوده است:<br /><br />او مرد کوه بود که خود کوه وار بود<br />مصداق صادقانه ای از کوهسار بود<br />تنها به خواب می شد از او باج جان گرفت<br />مرگ از گشاده رویی او شرمسار بود<br />امروز مثل واقعه حرف مدام ماست<br />هرچند مثل حادثه در استتار بود<br /> <br /> گاهی دلم برای ... - ص50<br /><br />یا در این شعر که به زیبایی فضای شب های جنگ و بمباران را به تصویر می کشد و از جمله زیباترین تصویر سازی ها برای این مفهوم است . شعری که مقطع قابل توجهی دارد:<br /><br />نه ... شیطان ترین بچه های جهان<br />هدف رفته و شیشه ها را زدند<br />چرا خون به گهواره ماسیده است؟<br />چه می دانم این جا چرا را زدند<br />*<br />چراغی در این خانه بیدار بود<br />که خفاشیان روشنا را زدند<br /><br /> گاهی دلم برای ... - ص 64<br />***<br />بهمنی اما نگاهی عمیق و دقیق به سنت های بومی و خرده فرهنگ های ملی و ادبی دارد. این مساله گاه در قالب تلمیحات شاعرانه خویش را بروز می دهد :<br /><br />زخم آنچنان بزن که به رستم شغاد زد<br />زخمی که حیله بر جگر اعتماد زد<br /> گاهی دلم ... – ص 33<br /><br />هیهات نمی دانم – این شعله که بر من زد<br />از آتش " تائیس " است یا بارقه ی "چنگیز"<br /> گاهی دلم ... – ص 200<br /><br />" گرد آفرید" تو فقط از اسبش اوفتاد<br />اما چه ها که رفت به " سهراب " قلعه گیر<br /> گاهی دلم ... – ص 123<br /> <br /> <br />*با این همه ، بهمنی از یک زاویه ی دیگر نیز برای نسل من - غزلسرایان جریان "غزل متفاوت" - ارزشمند و قابل احترام است و آن این است که وی علیرغم همه ی فروتنی ها و آرامش خاصی که در رفتار شخصی اش نیز بروز کرده و به راحتی قابل درک است ، اما در شعر هایش دل را به دریا زده و جسارت کرده است. جسارتی که بی شک برای نسل بعد بسیار راهگشا بوده است. حقیقتن می توان گفت اگر جسارت بهمنی و همنسلانش همچون منزوی و بهبهانی و نیستانی و ... نبود قطعن نوگرایی در غزل دهه ها به تاخیر می افتاد.<br />بهمنی در بیستمین غزل دفتر " گاهی دلم برای خودم تنگ می شود" تلاش می کند دیالوگ را وارد غزل کرده و لحن سازی کند:<br /><br />خسته نباشی }پاسخی پژواک سان از سنگ ها آمد}<br />این ابتدای آشنایی مان در آن تاریک و روشن بود<br />:بنشین!<br /> نشستم<br /> گپ زدیم<br /> اما نه از حرفی که با ما بود<br />او نیز مثل من زبانش در بیان درد الکن بود<br /><br /> گاهی دلم ... - ص 52<br /><br />یا در غزل 25 که سطر اول شعر خبری است زمینه ساز سطرهای بعدی اما شعر با شکلی نیمایی وار شروع می شود و از همین ابتدا نوید بخش کاری متفاوت است:<br /><br />کجا را زدند؟<br />**<br />صدا آنچنان زلزله وار بود<br />که انگار دل های ما را زدند ...<br /><br /> گاهی دلم ... - ص63<br /><br />بهمنی در غزل 21 همین دفتر در جسورانه ترین حرکت خویش ( بایستی فضای دهه های پیشین و سیطره ی بی چون و چرای قرائت های سنتی و کلاسیک از غزلسرایی را در نظر گرفت تا به معنای واقعی جسورانه بودن حرکت بهمنی پی برد) تقطیع غزل را کاملن دگرگونه می کند و غزل را به سبک و سیاق شعرهای نیمایی می نویسد. حرکتی که نشان از شناخت تاثیرات نیما بر شعر و شناخت از نیاز های واقعی زمان برای تغییر را در خویش بیشتر دارد:<br /><br />تکیه بر جنگل پشت سر<br /> روبروی دریا هستم<br />آنچنانم که نمی دانم<br /> در کجای دنیا هستم<br />**<br />حال دریا آبی و آرام است<br />حال جنگل سبز سبز است<br />من که رنگم را باران شسته است<br /> در چه حالی آیا هستم ؟ ...<br /> <br /> گاهی دلم ... - ص 55<br />وی در یادداشتی تحت عنوان مثلن حاشیه ذیل همین غزلبه این نکته اشاره می کند که عمدن از برخی قواعد غزل که به تعبیر برخی وحی منزل است کناره جسته و معتقد است از آنجا که ریتم بدون دردسر در ذهنش می نشسته خود را از تکلفات و زحافات و مثمن و مسدس و مقصور و محذوف رهایی بخشیده و در بند تساوی افاعیل نبوده و از این رو این غزل های کوتاه و بلند غیر متساوی المصراع و متساوی الاضلاع را مثل شعرهای " نیمایی" که کوتاه و بلند می شوند به حساب آورده است. ( گاهی دلم ... – ص 56)<br /><br />باور نمی کنید ! ولی من<br /> دستم به خون خویش آلوده است<br />من خود گواه می شوم / - آری :<br /> دستم همیشه دشمن من بوده است<br />بر من ببخش دست محبت !<br /> - این گونه سرد مهری دستم را -<br />ک – ین اشتیاق وازده / آنقدر<br /> در انزوا نشسته که فرسوده است<br /><br /> گاهی دلم ... – ص 112<br /><br />***<br />با این همه امروز بهمنی در دهه های میانی عمرش ، شاعری است کاملن نام آشنا و شناخته شده برای اهل ادب . غزلسرایان نسل گذشته از بهمنی تصویر غزلهای نرم و روان را در ذهن دارند. غزل هایی آرام و عاشقانه و انسانی .نسل جوان نیز حرکت او به سمت نو آوری و جسارتش را در خاطر دارند، جسارتی که از او شاعری پیشرو ساخت.<br />و ختم سخن اینکه غزل جان بهمنی است اما:<br /><br />این غزل ها همه جانپاره ی دنیای منند <br />لیک با این همه از بهر تو می خواهمشان<br /> .........<br />.......<br />....<br />..<br />.</span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/14049147-112004266806312010?l=baroun58.blogspot.com'/></div>Hashemhttp://www.blogger.com/profile/11855287190523295313noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-14049147.post-1120042372430691292005-06-29T03:49:00.000-07:002005-06-29T03:52:52.433-07:00سلام<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/14049147-112004237243069129?l=baroun58.blogspot.com'/></div>Hashemhttp://www.blogger.com/profile/11855287190523295313noreply@blogger.com1